Macro met Boot en Mujagić | BNR

De maandelijkse Conjunctuurklok van het CBS toont trends in de Nederlandse economie. Volgens econoom Edin Mujagić laat de Conjunctuurklok ditmaal wat opvallends zien: bedrijven hebben moeite hun producten te slijten. ‘Als voorraden zich opbouwen omdat bedrijven te veel geproduceerd hebben en producten niet verkopen, dan remt dat de economie af.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het voortbestaan van KLM is geen vanzelfsprekendheid. Dat schreef Marjan Rintel, president-directeur van de luchtvaartmaatschappij, deze week in een persbericht. Om het tij te keren gaat het bedrijf flink snijden in de kosten. Zo verdwijnen er 5.000 banen bij KLM en moet de organisatie slagvaardiger worden. Volgens econoom Arnoud Boot, maken sommige medewerkers zich echter totaal geen zorgen over de plannen van Rintel. 'Geen enkele piloot ligt wakker van die boodschap. KLM verdwijnt niet.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het presidentschap van de Europese Centrale Bank is ‘geen benijdenswaardige post’, maar wel een monsterklus die Klaas Knot ‘onsterfelijk’ kan maken. Dat zegt BNR’s huiseconoom Han de Jong. ‘In 2012 heeft Draghi zich onsterfelijk gemaakt door de euro koste wat kost te redden.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland heeft Klaas Knot officieel voorgedragen opvolger voor Christine Lagarde, de ECB-president die spoedig afzwaait. ‘Eigenlijk is hij de ideale kandidaat om Lagarde op te volgen’, zegt econoom Edin Mujagić. Knot heeft namelijk zijn ‘havikachtige veren’ gedeeltelijk afgeschud, zegt Mujagić. Daardoor is de oud-DNB-baas mogelijk voor zowel Noord- als Zuid-Europese landen te pruimen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ministerie van Financiën heeft zich bij de hervorming van de vermogensbelasting blindgestaard op oplossingen die juridisch en praktisch niet haalbaar zijn. Dat stelt econoom Arnoud Boot, die spreekt van ‘extreme tunnelvisie’. Volgens hem ondermijnt het jarenlange gesteggel over box 3 het vertrouwen van burgers in de overheid. Hij pleit daarom voor een eenvoudiger belastingstelsel en waarschuwt het kabinet om niet opnieuw snelheid boven zorgvuldigheid te stellen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, de rente voorlopig onveranderd houdt, is de strijd tegen de inflatie daar volgens macro-econoom Edin Mujagić nog niet gewonnen. Integendeel, volgens Mujagić lijkt het erop dat de Fed tijd koopt om te kijken hoe eerdere renteverhogingen doorwerken in de economie en op de financiële markten. ‘En je zou ook kunnen redeneren dat ze de rente onveranderend hebben gelaten vanwege de aanstaande Midterms in de VS.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat het kabinet is gebleven bij de eerder in het Pensioenakkoord vastgestelde AOW-leeftijdsverhoging, laat volgens econoom Arnoud Boot zien dat Nederland dit fundament van de pensioenwetgeving niet wil aantasten. Er valt echter nog veel te winnen als het gaat om gezond ouder worden, een thema waar de politiek te weinig over praat. 'Dat we het fundament niet willen aantasten, betekent niet dat het demografisch vraagstuk daarmee van tafel is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgend jaar vertrekt Christine Lagarde eerder dan gepland als president van de Europese Centrale Bank. Econoom Edin Mujagić is daar niet rouwig om: ‘Lagarde heeft de ECB gepolitiseerd.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Centrale banken moeten de rente verhogen om de aanhoudend hoge inflatie te bestrijden. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić. Hij is kritisch op economen en beleidsmakers die waarschuwen dat hogere rentes de economische groei schaden en populisme in de hand werken. Volgens Mujagić zijn de gevolgen juist veel groter als de inflatie niet wordt aangepakt. ‘Als je nu niet gaat optreden, is dat een hele grote schadepost voor de economie in de komende jaren.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het vertrek van zo'n 25.000 ambtenaren moet de rijksoverheid slagvaardiger maken, stelt staatssecretaris Eric van der Burg. Maar dit 'onnozele beleid' ondermijnt vooral de slagvaardigheid van Van der Burg zelf, zegt econoom Arnoud Boot. 'Als je fatsoenlijk beleid wil voeren, dan moet je het vooral niet zo doen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De staatsschulden van Italie, Spanje en Frankrijk zijn al erg hoog, maar volgens macro-econoom Edin Mujagic is het beeld nog somberder dan de huidige cijfers laten zien. Toekomstige pensioenverplichtingen, overheidsgaranties en schulden van staatsbedrijven worden niet meegerekend, maar spelen een belangrijke rol, zegt Mujagic: ‘Je zou dat eigenlijk mee moeten tellen’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland wordt al langer de discussie gevoerd dat er te weinig wordt belegd. Er staan honderden miljarden op spaarrekeningen, maar volgens macro-econoom Arnoud Boot is economische groei afhankelijk van meer risicodragend kapitaal. ‘We moeten af van het veilige kapitaal.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een hoge rente is op de korte termijn pijnlijk voor de economie, maar wordt op de lange termijn ruimschoots gecompenseerd, ziet macro-econoom Edin Mujagić. ‘Dus als samenleving ben je beter af als je de inflatie op korte termijn wél aanpakt, met alle pijn die daarbij hoort.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De aanhoudende politieke onrust in Frankrijk mondde afgelopen weekend uit in gewelddadige rellen. De ravage kost Franse winkeliers honderden miljoenen euro’s, maar ook de Nederlandse economie kan de gevolgen van de plunderingen gaan voelen, waarschuwt macro-econoom Edin Mujagić. 'Als land kunnen we niet accepteren dat de Europese Centrale Bank Frankrijk redt.'' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er komen spoedig meerdere topfuncties vrij bij de Europese Centrale Bank. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz denkt dat die vacatures snel gevuld kunnen zijn. ‘Dat is een opvallende uitspraak’, zegt econoom Han de Jong. Meestal is de invulling van die functies namelijk ‘behoorlijk touwtrekken en handjeklap’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

ECB-president Christine Lagarde stelt dat de oplopende lange rente in de eurozone er vanzelf voor gaat zorgen dat de inflatie in Europa gaat dalen. Macro-econoom Edin Mujagic ziet hier weinig heil in. ‘Dit is een hele vreemde oplossing van een centrale bankier.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als er voor het einde van het jaar geen akkoord is over de Europese begroting, dan is het eigenlijk ‘business as usual'. Dat zegt Steven Brakman, hoogleraar Internationale Economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Dan wordt het laatste jaar zoals we dat kennen voortgezet, geen nieuw beleid dus.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als de Fed de inflatie wil verslaan, moet de rente in de komende twaalf maanden meer dan één keer stijgen. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het IMF heeft zijn nieuwe World Economic Outlook gepubliceerd, en alle aandacht gaat zoals altijd naar de ramingen: de wereldeconomie groeit volgend jaar iets harder dan gedacht, maar de toch al magere verwachtingen voor de eurozone zijn opnieuw verlaagd. Macro-econoom Edin Mujagić ziet het somber in voor Europa. ‘De achterstand van Europa op de VS is alleen maar groter geworden.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank houden deze week hun jaarlijkse vergadering in het Thaise Bangkok. Directeur Kristalina Georgieva gaf voorafgaand aan de vergadering een toespraak en waarschuwde onder meer voor de oplopende staatsschulden, hoge AI-investeringen en de effecten van de gestegen brandstofprijzen. Maar macro-econoom Arnoud Boot viel wat anders op. ‘Overheden moeten volgens het IMF zorgen dat de prijssignalen blijven werken.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het IMF en de Wereldbank komen deze week bijeen in Bangkok. Ondanks de vele economische schokken van de afgelopen jaren houdt de wereldeconomie zich verrassend goed staande. Toch reist IMF-baas Kristalina Georgieva af met een boodschap van donkere wolken: de hoge schuldenlasten van een flink aantal landen. Macro-econoom Edin Mujagić deelt die zorg. ‘Oorlogen stoppen een keer, maar die hoge schuldenlast loopt niet vanzelf weg.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De sterke positie van ASML in de Nederlandse industriële productie moeten we koesteren, zegt econoom Menno Middeldorp van Rabo Research. Het Veldhovense bedrijf stuwde de industriële productie in augustus dit jaar flink. Hoewel critici waarschuwen dat het ongezond kan zijn dat één bedrijf verantwoordelijk is voor zo’n groot deel van de industriële productie, kijkt Middeldorp daar anders naar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Edin Mujagić toverde het hoekje Macro om tot een vragenuurtje. Luisteraars Ben, Martin, Christiaan, Herbert én Jan kregen bondig antwoord op hun vragen. Tipje van de sluier: 'Normaal is het zo dat je de rente verhoogt als centrale bank om lenen minder interessant te maken en sparen interessanter te maken. Maar dat zet nu geen zoden aan de dijk, omdat lenen niet zozeer duurder wordt door de renteverhoging van de ECB, maar doordat lange rentes oplopen nu de ECB zo lang heeft gewacht met de renteverhoging! Het mechanisme is stuk, want je spaarrente is reëel gezien negatief en dat maakt sparen nog altijd onaantrekkelijk. Dus het feit dat de inflatie te hoog is, zou ik zien als bewijs voor het feit dat de beleidsrente van de ECB nog altijd te laag staat.' Aldus Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De arbeidsproductiviteit in Nederland is afgelopen jaar met 2,2 procent gestegen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. ‘Het kan erop wijzen dat Nederlandse bedrijven steeds vooruitstrevender worden’, zegt macro-econoom Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De politieke onrust in Frankrijk maakt het steeds moeilijker om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Tegelijkertijd voorkomt het Franse lidmaatschap van de eurozone dat de financiële markten het land nog harder afstraffen. Dat stelt econoom Arnoud Boot. Volgens hem zit Frankrijk zowel financieel als economisch klem. ‘Als je eenmaal een groot tekort en een grote staatsschuld hebt, zijn gigantische ombuigingen nodig om überhaupt de juiste richting uit te gaan.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De financiële markten juichen te vroeg na de publicatie van de Amerikaanse arbeidsmarktcijfers. Dat stelt econoom Edin Mujagić. Het aantal banen neemt minder hard toe dan voorheen, maar dat betekent niet dat de economie afkoelt. 'Daarom is de conclusie dat de renteverhogingen niet meer hoeven wat mij betreft een brug te ver.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Dit is geen dekking, maar boekhoudkundig zwendel', zo omschreef hoogleraar economie en overheidsfinanciën Bas Jacos van de Vrije Universiteit Amsterdam de nieuwe box 3-plannen van het kabinet. Macro-econoom Arnoud Boot is niet veel beter gehumeurd als het gaat om dit fiscale plan. 'De hele saga rondom box 3 is het tegenovergestelde van wat je van een overheid verwacht.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het optreden van ECB-president Christine Lagarde in het Europees Parlement afgelopen week viel niet in goede aarde bij macro-econoom Edin Mujagić. ‘Volgens de ECB komt de hoge inflatie door oliesjeiks, vakbonden of bedrijven: het ligt nooit aan de centrale bankiers zelf.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Franse tienjarige rente nadert de 4,9 procent en ligt daarmee boven de Italiaanse, die op 4,5 procent staat. Frankrijk is het schoolvoorbeeld van hoe je met jarenlang onverantwoord beleid in een neerwaartse spiraal terechtkomt, stelt macro-econoom Edin Mujagić. Inmiddels is zijn eigen beleggingsportefeuille ook de klos. ‘Ik ben een groot fan van L'Oréal, maar heb toch een flink stuk moeten verkopen, en dat komt niet doordat ik geen vertrouwen heb in het merk.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nvidia gaat voor een recordbedrag aan eigen aandelen inkopen: 150 miljard dollar bovenop de 85 miljard dollar die het bedrijf al gepland had. Nvidia maakt zoveel winst dat dit inkoopprogramma volgens macro-econoom Arnoud Boot best gerechtvaardigd is. Toch maakt hij zich zorgen dat Nvidia met deze ingreep een precedent schept voor zichzelf. Dat is gevaarlijk, vindt de econoom. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De tienjaarsrentes op Amerikaanse en Europese staatsobligaties zijn de afgelopen jaren flink opgelopen. Toch liggen deze historisch gezien aan de lage kant. Dat zegt econoom Edin Mujagić. ‘We zijn gewend geraakt om de rente te vergelijken met wat we in het vorige decennium hebben gezien, maar dat decennium is niet representatief.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) moet meer mogelijkheden krijgen om in te grijpen in markten waar de concurrentie niet goed werkt, ook als bedrijven de wet niet overtreden. Dat stelt econoom Arnoud Boot. Het kabinet wil de toezichthouder daarvoor een nieuwe marktbevoegdheid geven. Volgens Boot kan die voorkomen dat bedrijven een markt stilzwijgend afschermen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De rente op staatsleningen loopt op en de renteverschillen tussen landen worden groter. De OESO waarschuwt dat dit komt door zorgen over de houdbaarheid van staatsschulden, en roept landen op daar meer aan te doen. Opvallend, vindt macro-econoom Edin Mujagić, want dezelfde OESO adviseerde overheden na de pandemie juist om volop te blijven lenen. 'Je hebt wel bijgedragen aan het creëren van dit probleem.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het consumentenvertrouwen is opnieuw verbeterd in september. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Nederlanders oordelen iets slechter over de economie, maar de koopbereidheid is daarentegen wel gestegen. Dat is niet gek, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Zolang er genoeg geld is om uit te geven zullen consumenten dit blijven te doen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna iedereen in de samenleving is het erover eens: een Nationale Investeringsinstelling (NII), als pot gevuld met 3 miljard voor nuttige doelen, is een goed idee. Zelfs tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen is er nauwelijks over gediscussieerd. Maar geld moet wel goed worden besteed. Traditioneel disciplineert het Centraal Planbureau juist de keuzes die we maken met dit soort potten. Maar macro-econoom Arnoud Boot ziet dat het CPB die kans laat liggen in zijn nieuwe rapport over het NII, getiteld De Nationale Investeringsinstelling: Doelen en Keuzes. 'Dit gaat over de besteding van miljarden. Ik roep het CPB op: corrigeer dit, bouw een commitment-argument in, want dit wordt cruciaal als het gaat om de vraag hoe je dit geld goed uitgeeft.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijven die AI gebruiken, maken meer winst dan bedrijven die dat niet doen. Dat blijkt uit onderzoek van grote vermogensbeheerders onder Amerikaanse bedrijven, meldt het FD. Voor macro-econoom Edin Mujagić is het een teken dat AI echt doorbreekt, behalve in Europa. 'We lopen niet alleen achter de VS aan, maar inmiddels ook achter China en zelfs achter opkomende markten.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse politiek moet zich veel meer richten op de weerbaarheid van Nederland. Dat stelt econoom Arnoud Boot na de Algemene Politieke Beschouwingen. Volgens hem ging het afgelopen week te veel over het verdelen van geld en te weinig over de vraag hoe Nederland zich kan wapenen tegen economische en geopolitieke onzekerheid. ‘We moeten naar een groter thema en het grotere thema is die weerbaarheid.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank – de Federal Reserve – heeft gisteravond bekendgemaakt de rente te verhogen. Onder leiding van hun nieuwe voorzitter Kevin Warsh ziet macro-econoom Edin Mujagić dat de FED een duidelijke focus heeft op het beteugelen van de Amerikaanse inflatie. Hij verwacht dan ook niet dat Warsh het bij ‘één renteverhoging zal houden’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is veelzeggend dat de miljoenennota dit jaar de thematische titel 'Welvaart opnieuw verdienen' heeft gekregen, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Dat impliceert dat er welvaart is ingeleverd, daar maak ik me zorgen over.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland praat zichzelf volgens econoom Arnoud Boot onnodig de put in. Aan de vooravond van de troonrede hoopt hij daarom vooral op een optimistische boodschap. De Nederlandse economie staat er volgens Boot namelijk uitzonderlijk goed voor, zeker in vergelijking met andere Europese landen. Het probleem zit volgens hem niet in de mogelijkheden om problemen aan te pakken, maar in de politiek. ‘We hebben een ongekende welvaart.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kevin Warsh zal naar verwachting het komende rentebesluit van de Amerikaanse centrale bank gebruiken om te laten zien waar hij staat. Volgens Menno Middeldorp van Rabo Research moet Fed-voorzitter Kevin Warsh woensdag de rente verhogen. ‘Anders heeft de Fed wel een geloofwaardigheidsprobleem’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verwachte toename van de arbeidsproductiviteit in Nederland komt niet omdat iedereen harder is gaan werken. Juist de sectoren met een lagere arbeidsproductiviteit worden afgeschaald, stelt macro-econoom Arnoud Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse industrie groeide in juli met 9 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Dat is en sich goed nieuws, maar daardoor neemt de urgentie af voor het doorvoeren van belangrijke hervormingen. Daarvoor waarschuwt Bert Colijn, hoofdeconoom van ING Nederland. 'Het is moeilijk voor te stellen dat we over 10 jaar nog steeds een high tech-economie hebben als het fundament niet goed is.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogt vermoedelijk morgen de beleidsrente van 2,25 naar 2,5 procent. Volgens hoofdeconoom Bert Colijn van ING Nederland zal die stap de economie nauwelijks raken. Pas vanaf een hogere rentestand remt de ECB de economische groei echt af. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet heeft last van tunnelvisie als het gaat om de box 3-heffing. Dat zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Het kabinet is verzeild geraakt in navelstaarderij.’ Hij voegt eraan toe dat het wel goed nieuws is dat Den Haag nu besloten heeft om de focus te leggen op de vermogenswinstbelasting in plaats van vermogensaanwasbelasting. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jongere generaties zijn op dezelfde leeftijd meestal rijker dan de generatie voor hen. Dat blijkt uit onderzoek van het CBS naar de financiële welvaart per generatie. ‘Onze economie groeit. Er is dus meer te verdelen en inkomens liggen hoger’, zegt Menno Middeldorp van Rabo Research. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan BNR's huiseconoom Han de Jong ligt wordt het een koude winter. Dat heeft alles te maken met de ontwikkeling van de gasprijs. Ongeveer een jaar geleden was de gemiddelde Europese gasprijs in Europa 30 euro per megawattuur. Inmiddels is die gestegen tot boven de 70 euro per megawattuur. ‘De Europese gasprijs is nu acht keer hoger dan de Amerikaanse', zegt De Jong. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Consumentenuitgaven in de Verenigde Staten houden zich staande ondanks de hoge inflatie. Dat blijkt uit ‘The Beige Book’, een rapport van de Amerikaanse Centrale bank. Dat huishoudens in de VS hun geld blijven uitgeven is goed nieuws voor de economie en dus ‘kunnen ze in Amerika een beetje dansen’, concludeert econoom Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie kwam volgens de snelle ramingen van het CBS uit op 3,3 procent, dat is iets hoger dan een maand eerder. In heel de eurozone liep de inflatie op. Macro-econoom Edin Mujagić wil niet iedere maand stilstaan bij het inflatiecijfer maar ziet nu toch iets belangrijks: de Nederlandse inflatie ligt nu al jaren tussen de 3 en 4 procent. ‘Dat is bijna twee keer zoveel als we gewend waren. Het is structureel geworden.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het huidige politieke landschap is gericht op het behoud van kiezers en de korte termijn en heeft geen oog voor het grote plaatje. Dat stelt macro-econoom Arnoud Boot. Als voorbeeld daarvan noemt hij het feit dat het kabinet rijkelijk laat over de brug kwam met de begrotingsplannen. ‘Het is eigenlijk triest waar we nu staan, we zijn afgedreven van wat de bedoeling was.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.